My Son Sanctuary

Mỹ Sơn Sanctuary to niezwykły zabytkowy kompleks świątyń hinduistycznych znajdujący się w prowincji Quang Nam, w centralnym Wietnamie. Obecnie opuszczony i częściowo zrujnowany, stanowi pozostałość po istniejącym w tych okolicach, w okresie między IV a XV wiekiem n.e., sanktuarium religijnym Czamów. My Son jest jednym z zabytków Wietnamu wpisanych na listę zabytków światowego dziedzictwa UNESCO. Nic w tym dziwnego, bo miejsce to jest naprawdę niezwykłe.

Sanktuarium jest on położone w dolinie szerokiej na ok. 2 km, u podnóża świętej góry Mahaparvata, otoczone pierścieniem gór, stanowiących przełom rzeki Thu Bon. Znajduje się tu źródło rzeki Thu Bon, która przepływa obok zabytków, na obszarze dawnego państwa Cham, uchodzi natomiast do Morza Południowochińskiego w pobliżu starożytnego miasta portowego Hoi An.

Sanktuarium Mỹ Sơn zostało ufundowane przez króla Bhadrawarmana I i poświęcone Shivie, który nazywany był przez Czamów Bhadreśwarą. Pierwsza świątynia była najprawdopodobniej zbudowana z drewna i spłonęła. Nową świątynię, wzniesiono już z cegły, ufundował ja król Sambhuvarman . W IX i X wieku znaczenie sanktuarium nieco się zmniejszyło w wyniku wprowadzenia buddyzmu. W pobliżu powstała buddyjska świątynia, która przejęła część pielgrzymów. Jednak mimo wszystko władcy Czamów powiększali swój kompleks religijny o nowe świątynie. Sanktuarium było miejscem kultu do momentu zajęcia ziem Czamów przez Wietnamczyków. Na początku XX w. w Mỹ Sơn zidentyfikowanych zostało około 70 budowli w różnym stanie.

Wieże świątyni budowano przez ponad dziesięć stuleci nieustannego rozwoju wykorzystując rozmaite style architektoniczne. Są one wykonane w wypalonej cegły z kamiennymi filarami i ozdobione płaskorzeźbami z piaskowca przedstawiającymi sceny z mitologii hinduskiej. Zaawansowanie technologiczne tych budowli jest dowodem umiejętności technicznych i technologicznych ludu Czamów, natomiast wyszukana i pełna symboli ikonografia zdobiąca ściany świątyni daje wgląd w treść myśli religijnej i politycznej Czamów.

Sanktuarium My Son jest naprawdę niezwykłym zespołem architektonicznym, który rozwinął w ciągu dziesięciu wieków. Przedstawia on żywy obraz życia duchowego i politycznego w ważnej fazie historii Azji Południowo-Wschodniej. Zabytki te są unikalne i nie mają sobie równych w Azji Południowo-Wschodniej.  Lokalizacja i święty charakter miejsca zagwarantowały, że budowle nie zostały naruszone. Oczywiście na przestrzeni dziejów sanktuarium dotknęły pewne uszczerbki, jednak były one tak niewielkie, że właściwie nie mają wpływu na ogólny poziom autentyczności tego miejsca. Dodatkowym walorem tego zabytku, jest fakt, ze znajduje się on w swoim naturalnym otoczeniu.