Świątynia Po Klon Garai

Na wzgórzu w miejscowości Phan Rang-Tháp Chàm w środkowym Wietnamie wznoszą się trzy czerwone wieże. Tworzą obrazek niczym z Baśni Tysiąca i Jednej Nocy. To hinduistyczna świątynia z XIII w., miejsce kultu Po Klon Garai, mitycznego króla-boga Czamów czczonego jako wcielenie Shivy. To budowle z całą pewnością zwracają na siebie uwagę i przyciągają zaciekawione spojrzenia, zwłaszcza osób przejezdnych. Do Phan Rang-Tháp Chàm powinni się również udać turyści odwiedzający Wietnam. 

Trzy wieże

Świątynię tworzą trzy wieże, z których najwyższą jest Kalan, licząca 20 m. wysokości. To właśnie tu znajduje się główne sanktuarium religijne. Wejście do Kalan umiejscowione zostało od strony wschodniej. Obok znajduje się druga 8 m. wieża tzw. Gopura, czyli wieża bramna. Zaś nieco z boku zlokalizowana została średnia wieża Kosegryha, o wysokości 9,31 m., gdzie dawniej gromadzone były dewocjonalia. Kiedyś istniała tu jeszcze Mandapa, z której obecnie pozostał jedynie, otoczony niewysokim murkiem, podest.

Świątynia zbudowana jest w dosyć specyficzny sposób. Czamowie  nie znali bowiem łuku architektonicznego. Budując swoje świątynie z cegieł układali je po prostu w swego rodzaju stos, dopóki nie zeszły się one na szczycie. Efektem było charakterystyczne sklepienie o kształcie stożka. Pomieszczenia powstające w takich budowlach były niewielkie i miały bardzo grube mury.

Najciekawsze dla turystów jest wnętrze Kalanu. Jego główne pomieszczenie jest przeznaczone dla samego boga Po Klon Garai. Znajduje się tutaj mukhalinga z wizerunkiem Po Klon Garai. W przedsionku można zetknąć się z wierzchowcem Shivy, czyli bykiem Nandin.  Nad wejściem zaś umieszczona została rzeźba przedstawiająca tańczącego Siwę. Ozdobione zostały również pozostałe ściany świątyni. Co prawda nie w taki stopniu, jak samo wejście. Jednak tu również na ścianach można podziwiać interesujące rzeźby. Gopura i Kosegryha są puste i otwarte na przestrzał. W latach 1905 i 1908 przeprowadzono renowację świątyni. Kolejnej w latach 90 XX wieku dokonała zespół konserwatorów po kierunkiem Polaka, Kazimierza Kwiatkowskiego.

Otoczenie świątyni

Okolice otaczające świątynię są bardzo ciekawe. Sam teren wzgórza został uporządkowany i ogrodzony. U podnóża góry, oczywiście z myślą o turystach stworzono ośrodek kultury Czamów. Na dosyć rozległym terenie znajduje się tu skansen galeria sztuki oraz zaplecze turystyczne, między innymi parking. Niestety psuje to nieco wrażenia wizualne. Turystyczna otoczka odbiera świątyni Po Klon Garai egzotyki. W ten sposób ten naprawdę wyjątkowy obiekt architektoniczny staje się jeszcze jednym z zabytków na turystycznej mapie Wietnamu. Nie zmienia to faktu, że warto go zobaczyć. Co ciekawe, świątynia nadal pełni funkcję religijną jako miejsce kultu Po Klon Garai.